كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )
208
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )
حجاز ، خلفاى جديد را به رسميت شناختند ، رابطهء نزديكى ميان مصر و يمن پديد آمد . صليحيان به عنوان پيروان كيش اسماعيلى و دستنشاندگان اسمى فاطميان بر يمن حكومت يافتند . على بن محمد يكى از اعضاى قبيله همدان ، از قبايل جنوب عربستان كه پسر يك قاضى شافعى بود خليفه يا نايب داعى الدعات فاطمى در يمن ، سليمان بن عبد اللّه زواحى شد و به اين ترتيب ، توانست امارتى در مرتفعات يمن به وجود آورد . وى سلسلهء غلامان سياه حبشى تهامه را شكست داد ( بنگريد به شماره 44 ) و تا 455 / 1063 صنعاء را از امامان زيدى گرفت و به حجاز تاخت و در سال بعد عدن را از دست بنى معن بيرون آورد . در زمان حكومت پسرش مكرّم احمد دامنه قلمرو صليحيان به حداكثر گسترش خود رسيد . اما صليحيان نتوانستند مناطق مفتوحه را بعد از قرن پنجم نگه دارند . نجاحيان از نو سربرآوردند ، عدن هم اغلب مستقل بود و امامان زيدى در مركز خود سعده در شمال يمن باقى ماندند . از بخش اخير حكمرانى احمد ، قدرت واقعى در دست همسر مقتدر و باكفايت او سيده اروى بود و وى تا زمان مرگش در 532 / 1138 زمام امور را در دست داشت . سيده ، پايتخت صليحيان را به ذو جبله منتقل ساخت و از آنجا يمن جنوبى و تهامه را در دوران درخشان حكمرانى خود به عنوان « بلقيس ثانى » تحت نظارت خود داشت . پس از درگذشت سيده در سن نود و دو سالگى ، قدرت به دست زريعيان افتاد و آنان تا پديدار شدن توران شاه ايوبى در آنجا در سال 569 / 1174 بر سر كار بودند ( بنگريد به شمارهء 30 ، 8 ) . بعضى از اميران صليحى تا پايان قرن ششم / دوازدهم همچنان قلعههايى را در يمن در تصرف خود داشتند . كتابشناسى - لين - پول ، 94 ؛ زامباور ، 118 - 119 ( هردو مأخذ پر از اشتباه است ) ؛ البوم ، 26 . - دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « صليحيان » ، ( جى . آر . اسميث ) . - H . C . Kay , Yaman : Its Early Mediaeval History , 19 - 64 , with a detaild genealogical table at p . 335 . - ( ح . ف . الهمدانى و ح . س . م . جهنى ، الصليحيون و الحركة الفاطميه فى اليمن ، با شجرهنامه مفصل در صفحه 335 ) . - Ramzi J . Bikhazi , " Coins of al - Yaman 139 - 569 " , 77 ff . - G . R . Smith , in W . Daum ( ed . ) , Yemen : 3000 Years of Art and Civilisation in Arabia Felix , 132 , 138 .